AMANDI

MAPA (AMANDI)

* Descárgueo no seu ordenador para velo ampliado ou pídanolo por correo electrónico.
Deseño do mapa: Javier Vivirido.

NOVIDADES

Decembro, 2007

· 15, Sábado. FESTIVAL FIN DE CURSO DA ESCOLA MUNICIPAL DE MÚSICA DE SOBER + CONCERTO DA BANDA DE SOBER. No Salón de Actos da Casa da Cultura ás 20:00 horas.

· 1, Sábado. SANTA CECILIA. BANDA DE MÚSICA DE SOBER.

- 19:30 horas - Proxección de Unha noite na ópera, cos irmáns Marx. No Salón de Actos da Casa da Cultura.

- 21:30 horas - CEA. No restaurante Parque de Monforte.

Ademáis, a nova páxina web da Banda de Sober xa tén contidos. Visítea: www.bandadesober.es.

Novembro, 2007
· XORNADAS MICOLÓXICAS DE SOBER. Info.
· 4, Domingo. Excursión ás comarcas de Ortegal e Eume. Organizada por "O Pingadouro" de Sober. Máis información aquí.
· 3, Sábado. Magosto na parroquia de Proendos.
· 3, Sábado. A Asociación Cultural O Castanhazo recupera o CASTAÑAZO ROCK.
Información: www.castanhazo-org.com


Outubro, 2007
· 20, Domingo. Excursión a Ponferrada para ver a exposición "Las Edades del Hombre". Amigos do Patrimonio Lemos.
· 14, Domingo. Viaxe á Comarca de Celanova. Organiza: AGRUPACIÓN MICOLÓXICA "O PINGADOURO".
Máis información en www.nobalcondosil.blogspot.com.

Setembro, 2007
· Máis fotos do Roteiro Músico-Poético á Luz da Lúa en ACTIVIDADES.
· Novas entradas nas seccións AMANDI (cun mapa moi interesante e útil realizado por Javier Vivirido), PINOL, LENDAS e GALERÍA.
· Nova páxina da Banda de Música de Sober (www.bandadesober.es), deseñada por José Luis Álvarez Rodríguez.

PENA DA VIRXE DE CADEIRAS

O ENCANTO DA PENA DO BOQUEIRO

Perto da Barca de Santo Estevo, cara o lugar do Boqueiro, había unha pedra cun burato que ía dar ó Cabe, que morre alí, a poucos metros, no Sil. Os que pasaban polo lugar á noitiña, din ter visto unha fermosísima rapaza de pelo dourado sentada no penedo, peiteándose cun peite de ouro, mentras se miraba arroubada nun espello do mesmo precioso metal, relocindo, naquela luz imprecisa, igual cós seus cabelos.

Din os do lugar que, cando se intentaban acercar á rapaza, esta se trocaba nunha serpe e desaparecía polo buraco.

Contaba o Casimiro da casa dos Piricos que para desfacer aquel encanto había que ler, a determinada hora, certos pasaxes da Biblia o revés; entón, poderíaste quedar cos tesouros que alí se gardaban; mais se o facías mal, viríase abaixo a montaña, como pasou non hai moitos anos en San Cosmede, cando por culpa dun feitizo o monte se veu enriba da carretera.

Teñen visto os da Barca unha néboa saíndo do buraco da pena; un bafo desfiañado depositándose polos arredores, como protexendo cun veo de misterio o lugar encantado.

- Recollida de:

Ramón e o seu fillo Jesús, oído ó pai do primeiro e ó Casimiro da casa dos Piricos da Barca de Santo Estevo --- Anllo Santo Estevo --- 15-IX-2006.

O PEAR DA PONTE

"O que dices tu que o demo pactou cos curas para facer unha ponte éche donde lle chaman Besteiros; está asulagado, era no fondo do Cachón de Xabrega. Cando o río estaba baixo, no verao, pasábase andando, aínda que había unha corriente enorme; e, elí, no fondo desa corriente do Cachón de Xabrega, era onde eles empezaron a facer a ponte para pasar pra alá; porque esta ribeira era case toda deles".

José "Carneireiro" do Arroxó --- Anllo Santo Estevo --- 21-V-2000.

"(…) Se trata del que proviene del portum Senabreca (hoy Xabrega), citado en el diploma de Ordoño II y situado justo en la última curva a la izquierda que da el río Sil antes de la presa del embalse de San Esteban; donde desamboca el arroyo de Lamateiro por la parte orensana, y el de Camilo por la parte lucense. Este portum está totalmente olvidado por los investigadores y sin embargo, a juzgar por lo que conserva la tradición popular, debió de ser importante.

La parte de la ribera que queda a la derecha del regato Lamateiro en su último tramo, coronada por grandes formaciones rocosas que se yerguen casi en vertical a 300 metros de altura sobre el nivel del embalse, es conocida en la zona con el nombre de Pe de Home, y también como As Pisadas de Nuestro Señor; debido a la existencia en una de las rocas de una pequeña excavación que recuerda la huella de un pie humano.

Se cuentan sobre este lugar innumerables leyendas de mouros y de las luchas de Santiago contra ellos, señalándose aún los supuestos cortes que sobre un peñasco dejó la espada del apóstol; y hay además una “cova dos mouros” totalmente inexplorada.

Por lo que respecta al tema que nos ocupa, cuenta la leyenda que los mouros consideraron la posibilidad de hacer aquí un puente para pasar hacia el valle de Lemos; decidiendo tomar dos gallos, uno blanco y otro negro, y esperar a ver cual cantaba primero: se haría el puente si cantaba el gallo blanco. Por lo visto cantó primero el negro; y hubo que seguir atravesando el río por un paso de barca hasta que la construcción del embalse en 1955 propició la del puente de la Barca de San Esteban (el Portum Novum del que habla el documento). Los de la margen izquierda iban por aquí a la feria de Sober. Por su parte los de Lemos, cruzaban el río cuando se dirigían en peregrinación al Santuario de los Milagros (…)."

Antonio G. Rodicio. “Vía romana de Astorga a Orense…” páx. 133. Boletín Auriense XXV. Lenda recollida en Santiago de Cerreda - Ourense.

"(…) Segundo unha lenda da que xa temos dado conta no noso anterior artigo, en algún momento do pasado tiñan considerado os mouros a posibilidade de construir unha ponte nesta zona, obra que finalmente non se executou. O noso dato é que a lenda reflicte un feito real. En efecto, os veciños de Vilar de Cerreda que coñeceron o lugar antes de que se fixera o encoro, atestiguan que alí están as cepas ou pilares dunha antiga ponte, cuia construcción que (non?) se chegou a rematar. Na parte ourensana, segundo din, consérvase un pilar, que eles denominan desde tempo inmemorial “o pear da ponte”. A mesma información déronnola xentes da marxe direita do río, onde hai outro pilar. A pesar de estar en desacordo coa tradición, é posíbel que estos restos correspondan a unha ponte que non se chegou a reconstruir, antes que a unha ponte que non se chegara a rematar. Despois de ter feito preguntas para averiguar algo nese sentido, non obtivemos nada convincente. Todo eso está agora no fondo do encoro, polo que non é posíbel unha inspección directa, da que quizais se puidera deducir a orixen romana de tal construcción (…)."

Antonio G. Rodicio. "O Porto Senabreca e a posíbel vía romana Chaves-Monforte”. RAIGAME - 2000.

RUTA DOS COLADOS

* Esta ruta realizouse por primeira vez o Domingo, 11 de Xuño de 2006, como actividade das Festas de San Antón da parroquia de Bolmente, organizada pola Asociación de Veciños O Pinal de Bolmente. Na súa páxina web (www.bolmente.com) atópase un mapa da ruta máis completo, publicado en La Voz de Galicia. Pode descargar aquí un tríptico co mapa, texto e máis fotos.

Achegarémonos ós camiños do río, case perdidos, por onde andaban os homes cos seus trafegos, subindo ata os colados por carreiros pinos a desenvolverse coma serpes polas abas; por camiños, onde ata onte, se habemos de pensar no tempo fuxidío, as nosas xentes humanizaron a ribeira para aproveitar os seus recursos: pasto para cabras e ovellas, outono, leña, mel, froitas, pamplina, prantas medicinais, peixes, caza, pedra granítica para a construcción e para as moas dos muiños, etc; sen esquecernos do viño saboroso, criado nestes socalcos abertos ó sol e ó precipicio. Achegarémonos a través dos colados, como fitos do camiño, ás regas, ós regos, ás fontes, ós pousos, ás penas, ás laxas, ás covas, á natureza aloumiñada polo Sil, domeñada polo encoro, agardando nas lamas fondas volver facerse río, para correr de novo nesa fractura do mundo penedío, lección xeolóxica de millóns de anos.
Caldelas sempre á espreixa, irmá da paisaxe ribeirá dende onde parecen oírse, aínda, os aturuxos doutrora.
Achegarémonos á desmesura axeitando formas caprichosas, eidos imposibles, ós que o home soubo darlle medida sen estragalos; ó sacro das igrexas, santuarios, mosteiros, ollados dende estes altiños cuturuleiros.
Achegarémonos ás mámoas, ós castros, que xunto cas formacións xeolóxicas singulares son un pulo para a imaxinación, forxadora de vellas historias da Cova da Moura, a Pena de Don Pedro, O Ciriguilloto do Demo, A Casiña dos Ladróns, e outras non menos extraordinarias vividas polos homes, que fixeron destes camiños, hoxe solitarios, espazos de vida cotiá.
Achegarémonos ós pobos, verdadeira lección etnográfica ó alcance, que debera ser posible seguir habitando, preservando, mellorando, para conxurar ós perigos da desmemoria e o abandono.
E achegarémonos a estes camiños do río chamando ás cousas polos seus nomes; O Pouso do Castelo, O Colado do Vento, O Colado do Boqueiriño, A Cividade, A Rega das Pesqueiras, A Laxa Negra, O Cotarro do Castro, A Loupiñeira, O Forniño, A Nogueira da Laxa, O Carriziño… E pronunciarémolos case coma unha ladaíña, ou mellor, para facelos outra vez nosos, coma un berro liberador ecoando pola ribeira.

* Percorrido: 10 km. aprox.

* Dificultade: Media.

Texto e foto: Alfonso Campos.
Mapa: Paula Vázquez Verao.

ROMARÍA DA VIRXE DE CADEIRAS (PINOL)

A Virxe de Cadeiras naceu nunha pena, 
onde ten unha pileta, o peite e o espello.

Iso é o que nos contaban nais e avoas cando iamos xantar á Romaría de Cadeiras, celebrada entre o 7 e 9 de Setembro no monte de Cadeiras, en torno ó santuario.
O santuario iniciado no século XVIII, e nunca rematado, "non vén a ser máis que a última traslación de ritos que teñen ás pedras como obxetos de culto, non no seu ser físico, senón como símbolo de perdurabilidade, máis aló das efémeras vidas." A pedra na que se di que naceu a virxe, con cazoletas e coviñas desaparecidas ao ser cortadas, non podemos separala deste inconcluso templo con elementos barrocos e retábulos rococós; o maior, ó parecer, traido dunha igrexa de Monforte.
Os pendellos foron en orixe protección para os canteiros que preparaban a pedra, mais remataron sendo, ampliados, refuxio para os romeiros ata o día de hoxe.
Ramón Castro López, o cura de Vilar de Ortelle, fala das danzantes -aínda se poden recoller testemuñas delo- e as amazonas, coma ritos característicos da festa.
Segue a ser a romaría máis concorrida do concello de Sober con procesión, misas e corros de comida popular. O día grande é o 8 de Setembro.