Presentación libro Unidade Didáctica Coñece o teu Concello

Unha Unidade Didáctica para coñecer o Concello de Sober

O Colado do Vento presenta este traballo o do
mingo día 20 en Sober

14 de xuño de 2021

Dende a Asociación Cultural O Colado do Vento queremos reiniciar a actividade logo destes longos meses pandémicos coa presentación da Unidade Didáctica “Coñece o teu Concello”.

Este traballo editámolo en 2020, unha Unidade Didáctica sobre o Concello de Sober que sirve para que nenos e nenas coñezan a historia das nosas parroquias. Con fotografías, mapas e comentarios sobre Historia, a toda cor.

Trátase dunha reedición dun exercicio de Maxisterio do ano 1995, elaborado e levado a cabo por Alfonso Campos Pérez no centro educativo Virxe do Carme. Un cuarto de século despois, consideramos que o material ten moito valor como recurso docente, que permite a interacción da comunidade educativa co seu entorno e que incide en valores fundamentais para construír unha sociedade cun futuro xusto, como son o ecoloxismo, a identificación co patrimonio cultural e o respecto pola diversidade.

De feito, este material será usado tamén no campamento de verán do Concello de Sober.

O vindeiro domingo 20 de xullo presentarémolo na praza do Toural de Sober ás 12 h, aproveitando para convocar ás persoas socias a este encontro e falarmos das actividades deste ano 2021. Asemade, presentarase tamén en xullo no marco das actividades do campamento municipal “Coñece o teu Concello”.

Cada persoa socia do Colado do Vento terá un destes libros de xeito gratuíto – é o noso xeito de ofrecer un detalle ás persoas socias, logo de non poder levar adiante actividades en 2020 - e, ademais, poderá conseguir outro máis cunha contribución de 5 €. A contribución que se pedirá para persoas non socias polo libro serán 10 €.

Dende o Colado do Vento agradecemos o apoio de todas as persoas sociais, do Concello de Sober e da ANPA e profesorado do CEIP Virxe do Carme de Sober.

XUNTA DIRECTIVA DO COLADO DO VENTO

A Ribeira Sacra. Ula? Desde cando?

Viña da Cividade

 Artigo de opinión de Xesús Verao Pérez.

Os comentarios que a seguir se propoñen débense á lectura da publicación Mosteiro de Montederramo Colección documental e índices de Ramón Lorenzo. E só no relativo á denominación Ribeira Sacra. Manexamos o pdf ao que se ten acceso na web do Consello da Cultura Galega.

Partimos da idea, (non sei se intencionada ou teimuda) evidentemente errónea de que a Ribeira Sacra ten a súa orixe no mosteiro de Montederramo. E de como esa visión se foi trasladando de forma acrítica a toda a literatura que nos últimos anos se elaborou sobre este territorio que, desde 1991, chamamos Ribeira Sacra.

No índice toponímico da citada obra, proponse o nome “Ribeira Sacra, territorio” como o actual dos recollidos nos documentos 3, 87, 133, 189 e 698, que van desde 1124 a 1309. En realidade é un só documento que reproduciron diferentes monarcas confirmando a doazón feita por Dona Tareixa en 1124. As denominacións son: Rovoyra sacrata, no nº 3 (tres ocasións). Revoyra sacrata ( unha vez) mais rovoyra sacrata ( tres) no nº 87; a variante revoyra está na presentación do documento que a seguir se transcribe literal, de aí as tres formas coincidentes coas do documento nº3. Nos documentos 133 e 189, a forma é revoyra sacrata (só unha vez en cada). Finalmente no nº 698 ademais de revoyra sacrata (introdución) incorpóranse as variantes revoeyra sacrata (unha vez) e rovoeyra sacrata (dúas ocasións). A partir de 1309, en ningún documento, dos dous mil que se transcriben, aparece o nome. 

Esa Rovoyra sacrata, non é ningunha Ribeira e menos un territorio. Trátase dunha “carballeira sagrada”, como xa ben veces se demostrou. Senón, como se pode entender que a palabra Ribeira apareza por centos (non sei se miles) de ocasións nos mesmos textos transcritos! Ribeira é a forma do documento nº 50 ( A Rribeira), por pór o primeiro texto no que lemos a palabra. Pero o concepto de “territorio” é igual de discutíbel, pois dise claramente que se trata dun lugar en Montederramo, territorio de Caldelas (“locum qui dicitur Rov oyra Sacrata, qui est in Monte de Ramo, territorio Caldelas”). E en Montederramo non hai demasiada ribeira, polo menos como os ribeiraos a entendemos. Pero, ademais, nos documentos 87 e 698 refírese á “revoyra sacrata” como “ipsa robor” (“ut donatio ipsa robur”). Un arboredo non é un territorio. Para corroborar o anterior, nos documentos 133 e 189 Revoyra sacrata é un de entre un fato de lugares e terras que se confirman como doados ao mosteiro. 

Trátase dun lugar, non dun territorio. Pero non só no tratamento do índice se actúa dando por suposto que, histórica e filoloxicamente falando, a Ribeira Sacra actual é a continuación da Rovoyra sacrata (lembremos “Reboredo sagrado”) do documento nº 3. Tamén na reseña que abre cada documento se dan por válidas as propostas da tese oficial actual que se plasma nos textos da declaración da Ribeira Sacra como territorio Bic. O texto nº 3 ábrese como “lugar que chaman Ribeira Sagrada”. Isto é, dáse por válido que Ribeira Sagrada é a evolución de Rovoyra sacrata. Está claro que a formación filolóxica do autor de tan exhaustivo e enorme libro non o pode levar a esta equivocación. Pola contra, está a trasladar o que si se instaurou como erro actual na xustificación etimolóxica, lonxe de calquera explicación científica, tanto histórica como lingüística. Na reseña dos textos 87 e 1035 suprímese a referencia ao “lugar” e pásase directamente a falar da Ribeira Sagrada, cando o texto que acompaña continúa a falar do “locum qui dicitur Rovoyra sacrata”.

Pero tamén na primeira das presentacións do libro, por desidia cremos, cáese en falar de memoria, pois non se fala da rovoyra sacrata senón da rivoyra sacrata, tal como o leu Yepes, que seguro andaba buscando unha palabra que se parecese a “ribeira” e que levase o modificador de “sagrada”. Cadráballe para a súa historia da Orde Bieita. Parece lóxico concluírmos que non se estaba a falar dos dominios do mosteiro nin dun nome que se usase para referirse a eles, que se trata dun lugar (non de ningún territorio) que está en Montederramo, Terras de Caldelas (“locum qui dicitur Rouoyra Sacrata, qui est in Monte de Ramo, territorio Caldelas”). Nesa época, nin en posteriores, non podemos falar de Ribeira Sagrada, e menos de Ribeira Sacra, nin falándomos de territorio nin como tal nome. 

A Ribeira Sacra data de 1991. Non inventemos cousas. Non imos ser máis nin menos. Imos ser o que somos - que é moito - e o que queiramos ser: un territorio que arredor do viño e da DO Ribeira Sacra se está a configurar como unha realidade universal e nosa.

Xesús Verao Pérez. A Pereira – Barantes, na Ribeira.

O Sil dende a ribeira de Barantes.

 

Unidade Didáctica "Coñece o teu Concello"

 http://xornaldelemos.gal/wp-content/uploads/2021/02/IMG-20210205-WA0002-768x432.jpg

(en actualización)

En breve informaremos dos puntos de venta do libro, así como das posibilidades de adquirilo vía Correos.

- O libro no Xornal de Lemos

 

Bo Nadal e próspero 2021!

Benqueridas socias e amigas:

A Xunta Directiva da Asociación queremos, en primeiro lugar, mandarvos un saúdo e moitos ánimos neste ano tan raro de pandemia e desexar que no 2021 as cousas vaian mellor.

Con motivo da COVID 19, o Colado do Vento non puidemos desenvolver a nosa ac
tividade normal ao longo deste 2020; tentaremos convocarvos a
asemblea anual cara febreiro de 2021, sempre tendo en conta a evolución da pandemia e as normas que haxa que ter en conta para xuntanzas.

Asemade, pronto teremos un agasallo que facervos ás persoas socias (e para quen non o sodes, tamén). 

Moito ánimo e viva o noso Patrimonio!


Sesión 1ª PREHISTORIA E IDADE ANTIGA (Unidade Didáctica: Coñece o teu Concello)

 

Bifaz do monte de Lobios.

Mámoa do Alto dos Cousos, Doade.

Petróglifo da Paxota.

Petróglifo do Xestal.

Petróglifo do Barcal.

A Roda do Castro de Liñarán.

Ruta nocturna polos petróglifos de Sober con Máis que Románico (agosto de 2020)


O vindeiro día 21 de agosto, venres, o Colado do Vento apuntámonos á ruta nocturna polos petróglifos de Sober con Máis que Románico.

Sairemos ás 21 h, de Sober (diante da Oficina de Turismo).


Ruta guiada con guía especializada.

É imprescindible anotarse antes do martes 18 no número de teléfono 674473695, vía whatsapp.

A asistencia está limitada a 24 persoas (por orde de anotación no teléfono). Será gratis para persoas socias e 4 € por persoa para non socias.

Se se rebasa o número amplamente, faremos outra visita outro día para as persoas que quedaran fóra.

O desprazamento será en coches particulares.

Imprescindible seguir as normas hixiénico-sanitarias en relación á COVID, con máscara, distancia interpersoal e lavado-desinfección de mans.

Charla sobre Prisciliano en Sober (25 xaneiro)

O vindeiro sábado (25 de xaneiro) 👉🏻 Charla en Sober de Aitor Freán Campo 👨🏼‍🏫 Prisciliano e o Priscilianismo: dos feitos históricos á construción do mito.  Ás 19 h na Casa da Cultura de Sober.

2019: pequenas e modestas olladas sobre algúns aniversarios de acontecementos relevantes para Monforte de Lemos

 Foto de Colado do Vento.

Un artigo de Xosé Martínez Rodríguez. 
Fotos: Paula V. Verao.


No ano 2019 poden celebrarse moitos aniversarios de acontecementos destacados para Monforte.  
No ano 2019 pódense celebrar moitos aniversarios relacionados con acontecementos importantes na cidade de Monforte de Lemos. Os que se sinalan a continuación, pode haber evidentemente máis, abranguen dende a idade media á época contemporánea pasando pola época moderna.

 Foto de Colado do Vento.

1199 Primeira aparición do nome Monte Forte (hai 820 anos). 
Sinálase na entrada da Gran Enciclopedia Gallega que en 1199 (hai este ano 820 anos) aparece por primeira vez o nome de Monte Forte para designar a nosa poboación. En concreto as palabras da orixe sinalada autoría de Germán Vázquez relacionadas con este feito son as seguintes: “El propio Alfonso IX y su esposa reafirman, por un diploma del año 1199 la jurisdicción del cenobio (refírese ao mosteiro de S. Vicente do Pino) de Monte Forti, qui olim dicebatur Pinus sobre todas las iglesias de la villa y la prohibición de construir allí tempos a cualquiera otra orden. Más aún se exime al monasterio del tributo de jantar que obligatoriamente pagaba al monarca. En la documentación que nos ocupa aparece, por primera vez, el nombre de Monte forte para designar a nuestra población”. 

1539 construción da igrexa de S. Vicente do Pino (hai (480 anos). 
Pita Andrade na súa obra Monforte de Lemos (1952) sinala referíndose á igrexa de S. Vicente do Pino que: “En 1539 se construye la iglesia (...) Una inscripción que se encuentra en el contrafuerte exterior del crucero (lado de la Epístola) permite fechar el templo. Dice así: ESTE.TEPLO. [sic] SE COMEÇO./ANO. M. D. XXXIX. SIEN/DO. PO(N)TIFICE. PAVLO. III./ REY. DE. CASTILLA. CARLOS”. 


1619 Consagración da Igrexa do Colexio Nosa Señora a Antiga, tamén chamado do Cardeal, da Compañía ou dos Escolapios (hai catrocentos anos). 
A este respecto indica José María Lago Borstein na obra Crónicas históricas de la villa de Monforte: “A partir de las primeras décadas del siglo XVII, la explanada que discurre entre la fachada del Colegio de la Compañía y las Casas Nuevas (...) se convertiría en el punto de encuentro donde se darían cita los grandes acontecimientos de la villa de Monforte. (...) Consagración de la Iglesia del Colegio de la Compañía La fecha elegida para la organización del acto fue la del 4 de agosto de 1619 y estuvo organizada por los VII Condes de Lemos (...) Los festejos duraron cuatro intensos y calurosos días, entre el 4 y el 7 de aquel mes, concentrándose las actividades al amanecer o a la última hora, tras la caída del sol. Además de los oficios religiosos (...) se programaron varias representaciones teatrales y otros entretenimientos”.

1809 Invasións dos franceses a Monforte (hai douscentos dez anos).
 A este respecto indica Germán Vázquez na entrada Monforte da Gran Enciclopedia Gallega: “La guerra de la Independencia tuvo especial repercusión en Monforte, que fue sitiada tres veces por las tropas francesas (el 18 de enero, el 20 de abril y del 4 al 11 de junio del año 1809). Durante el primer cerco a Monforte la mayoría de las tropas francesas acaparon en tierras de O Saviñao, obligando a la justicia de Diomondi a que les hiciera acopio de provisiones. Pero los paisanos de la zona las atacaron y las forzaron a huír cruzando el río Miño por Belesar. Las dos incursiones restantes de los franceses fueron catastróficas para la ciudad pues las tropas de Soult penetraron en Monforte y cometieron toda clase de atropellos”. 

 Foto de Colado do Vento.
 
1899 hai 120 anos. Publicacións En 1899 publica Manuel Amor Meilán un libro relacionado con Monforte El secreto de una tumba. 

1919 Nace o polifacético Antón Patiño: libreiro, micólogo, escritor... (hai cen anos). 
Está relacionado polo seu casamento con Monforte de Lemos. Faleceu en 2005. Os seus descendentes continúan a destacar no eido artístico. Deixou dúas obras moi destacadas publicadas en 2005. Unha é o libro de relatos Memoria de ferro e outra o de composicións poéticas A viaxe no tempo [Monforte dos ensoños] Sería interesante aproveitando estes aniversarios vinculados a Manuel María, Antón Patiño, Hermida Balado, Germán Vázquez... estes aniversarios vinculados á palabra que pregóns, colaboracións... lembrasen estas figuras claves na cultura local. 

1929 Publicación do libro Reseña histórico descriptiva de la parroquia de Vilar de Ortelle y su comarca do crego de Vilar de Ortelle Ramón Castro López (hai 90 anos). 
Hai 90 anos publicouse este importante libro na bibliografía local onde hai importantes apuntoamentos sobre arqueoloxía, festexos, costumes... das Terras de Lemos. Imprimiuse ademáis en Monforte na imprenta de Felipe Rodríguez. 

 Foto de Colado do Vento.

1959 Ano importante para Manuel María (o seu casamento). 
Hai sesenta anos. 1959 é un ano moi importante para Manuel María. Casa en Lugo con Saleta Goi e o matrimonio instálase en Monforte, lugar onde Manuel María comeza o seu labor de procurador. 

1969 Publícanse dúas obras moi importantes na bibliografía de Monforte de Lemos da autoría de Hermida Balado e de Germán Vázquez (hai cincuenta anos). 
Páginas monfortinas de Germán Vázquez e Lemos (Pequeña historia de un lugar con mucha historia de Manuel Hermida Balado publícanse en 1969. En relación a isto coincidindo con celebracións como o Día do Libro sería interesante facer lecturas públicas de textos relacionados coa historia local mesmo combinadas con charlas para aumentar a estima da poboación local monfortina pola historia e o patrimonio da cidade, do concello e da contorna. 

 Foto de Colado do Vento.

1979 Primeiras eleccións locais na democracia. Manuel María publica As rúas do vento ceibe. (hai corenta anos). Margarita Rodríguez Otero publica Verbas esquecidas. 
En 1979 celébranse as primeiras eleccións locais en democracia. Este ano Manuel María publica un libro poético destacado dedicado á poboación máis nova. Se en 1968 saía á luz Os soños na gaiola, este ano é a quenda do libro As rúas do vento ceibe. Por outra parte a investigadora e historiadora local Margarita Rodríguez Otero, tamén escritora, publica o libro de poemas Verbas esquencidas. 

1989 Abre a Oficina de Información Turística nas Casitas da Compañía (hai trinta anos). 
Publicación de Manuela Sáez. 
 A Oficina de Información Turística abre nas Casitas da Compañía. Agora segue habendo unha Oficina Municipal de Turismo situada na rúa do Comercio, 6 onde estivo a Casa do Concello. Manuela Sáez, historiadora local, por outra parte realiza a súa tese doutoral sobre a pratería nas dioceses de Lugo, Mondoñedo, Ourense e Tui (Universidade Complutense, Madrid, 1989). 

 Foto de Colado do Vento.

1994 Libros (hai 25 anos).  
En 1994, hai 25 anos, publicouse o interesante libro de Manuel Baamonde Hermida Medio siglo de Periodismo Monfortino. 

1999. Inaugúrase o Edificio Multiusos e o CEIP Monforte. Libros. Nace a Asociación Camiños a Santiago pola Ribeira Sacra (hai vinte anos). 
Hai vinte anos inaugurouse o Edificio Multiusos e o CEIP Monforte. Tamén ese ano se publica un fermoso e interesante libro na blibliografía local: Viaxe ás terras encantadas de Lemos de Lois Diéguez. Vennos á mente unha idea que sería interesante. De igual modo que se recompilan pregóns das Festas Patronais, sería interesante que se fixese o mesmo cos pregóns da Feira do Libro, entre eles o dado por Lois Diéguez na pasada edición da Feira do Libro de Monforte de Lemos de 2018. En 1999 tamén nace a Asociación Camiños a Santiago pola Ribeira Sacra.

 Foto de Colado do Vento.

2009 Inaugúrase o Centro do Viño da Ribeira Sacra. 
En 2009 inaugúrase o Centro do Viño da Ribeira Sacra na rúa do Comercio onde estivera ata 2001 a Casa do Concello.